Πριν μερικά χρόνια, αποφασίσαμε με τον σύζυγό μου να σταματήσουμε εντελώς τις τιμωρίες στο σπίτι μας. Μέχρι τότε, όταν η κόρη μας φερόταν “ανάρμοστα”, της δίναμε τιμωρίες, της παίρναμε παιχνίδια ή της κόβαμε την τηλεόραση. Ώσπου μια μέρα συνειδητοποιήσαμε ότι υπήρχε άλλος δρόμος.
Σταματήσαμε τα timeouts και τις στέρησεις. Όχι, το παιδί μας δεν έγινε “ανεξέλεγκτο”. Αντίθετα, αρχίσαμε να τη διαπαιδαγωγούμε με λόγια, συναισθηματική σύνδεση και κατανόηση. Σήμερα, λύνουμε τα προβλήματα με συζήτηση, οικογενειακές συναντήσεις και, ναι, πολλές διαπραγματεύσεις και συμβιβασμούς.
Γιατί διαπαιδαγώγηση δεν σημαίνει τιμωρία.
Διαπαιδαγώγηση είναι να θέτεις όρια με σεβασμό και να διδάσκεις το γιατί υπάρχουν αυτά τα όρια. Τιμωρία, αντίθετα, είναι να προκαλείς πόνο ή απώλεια για να επιβάλεις υπακοή.
Ακολουθούν 12 τρόποι να πειθαρχήσεις χωρίς να τιμωρήσεις:
- Βάλε ρεαλιστικά όρια.
Προστάτευσε βασικές αξίες (όπως ασφάλεια και σεβασμό), αλλά θυμήσου ότι είναι παιδιά: κάποιες φορές θα φωνάξουν, θα γελοιοποιηθούν ή θα σε εκθέσουν. Μην απαιτείς το αδύνατο. - Πρόλαβε το πρόβλημα.
Ξέρεις ότι στο σούπερ μάρκετ ζητάνε παιχνίδια; Συμφωνήστε από πριν ότι “σήμερα δεν αγοράζουμε παιχνίδια” και ενθάρρυνε τη συνεργασία με θετική πρόβα. - Σεβάσου την αναπτυξιακή φάση.
Ορισμένες συμπεριφορές είναι φυσιολογικές για την ηλικία τους. Δεν αλλάζουν με φωνές ή τιμωρίες. Δείξε υπομονή. - Άφησέ τα να κλάψουν.
Τα παιδιά έχουν δικαίωμα στα συναισθήματά τους. Στήριξέ τα χωρίς κηρύγματα. Άσε τη θύελλα να περάσει και συζήτησε αργότερα. - Ονόμασε το συναίσθημα και δώσε κατανόηση.
Π.χ., «Θέλεις παγωτό τώρα και στεναχωριέσαι που δεν μπορείς. Το καταλαβαίνω, είναι δύσκολο.» Μόνο έτσι τα παιδιά μαθαίνουν να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους. - Μείνε δίπλα τους.
Το να απομακρυνθείς για να τους “δείξεις” ότι έκαναν λάθος στέλνει το μήνυμα ότι δεν αξίζουν αγάπη όταν δυσκολεύονται — ενώ τότε τη χρειάζονται περισσότερο. - Διατήρησε την ψυχραιμία σου.
Αν θυμώνεις, πάρε ένα σύντομο διάλειμμα για να ηρεμήσεις. Πες: «Χρειάζομαι λίγο χρόνο να ηρεμήσω, θα επιστρέψω σύντομα να μιλήσουμε.» - Δες τι κρύβεται πίσω από τη συμπεριφορά.
Πείνα; Κούραση; Ζήλια; Όλα τα “δύσκολα” ξεσπάσματα έχουν αιτίες. Βοήθησε το παιδί να αναγνωρίσει τι νιώθει και τι μπορεί να κάνει διαφορετικά. - Άκου όταν διαφωνούν.
Αν ένα παιδί αμφισβητεί έναν κανόνα, μην το απορρίπτεις αυτόματα. Συζήτησε. Ίσως έχει ένα λογικό επιχείρημα που δεν είχες σκεφτεί. - Χρησιμοποίησε φυσικές συνέπειες.
Π.χ., δεν φοράει μπουφάν = κρυώνει. Αν δεν κινδυνεύει άμεσα, άφησε το παιδί να βιώσει τη φυσική συνέπεια των επιλογών του. - Κάνε οικογενειακές συναντήσεις.
Συζήτησε κανόνες και προβλήματα σε ήρεμο κλίμα, όχι εν θερμώ. Όταν υπάρχει συμφωνία από πριν, η εφαρμογή των κανόνων γίνεται πιο εύκολη και δίκαιη. - Να είσαι προετοιμασμένος να το επαναλάβεις.
Τα παιδιά χρειάζονται επανάληψη. Κάθε νέα συμπεριφορά μαθαίνεται με τον χρόνο, όχι με μία συζήτηση.
Η ανατροφή παιδιών χωρίς τιμωρίες δεν είναι πιο εύκολη — είναι πιο ουσιαστική. Και το δώρο που δίνουμε στα παιδιά μας είναι ανεκτίμητο: αυτοεκτίμηση, υπευθυνότητα και αυθεντική σύνδεση.
